Երիտասարդների ժամանցի կազմակերպման հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները Իջևան քաղաքում

1. Երիտասարդների առօրյան

Տավուշի մարզային թիմը ներկայացնում է երկրորդ հոդվածը, որի շրջանակներում հետազոտության ամենատարբեր մեթոդների կիրառմամբ բացահայտվել են Իջևանի երիտասարդության կարիքները՝ կապված ժամանցի կազմակերպման հետ, վերհանվել են առկա խնդիրները և առաջարկվել են դրանց լուծման առավել արդյունավետ և իրատեսական տարբերակները։ 

Տավուշի մարզը գտնվում է Հայաստանի Հանրապետության տարածքի հյուսիսարևելյան հատվածում: Մարզը հարավ-արևելքում և հարավում սահմանակից է Գեղարքունիքի և Կոտայքի մարզերին, արևմուտքում` Լոռու մարզին և պետական սահմանով` Վրաստանին, հյուսիսում և արևելքում` Ադրբեջանին, տարածվում է Փոքր Կովկասի լեռնաշղթաների արտաքին շարի վրա (Վիրահայոց, Գուգարաց և Միափորի լեռներ)։ 

Տավուշի մարզը Հայաստանի հյուսիսային դարպասն է` զարգացող  զբոսաշրջությամբ և հիանալի պատմամշակութային կոթողներով։ Մարզկենտրոն Իջևանն էլ, իր հերթին, առանձնահատուկ տեղ է գրավում մարզի համայնքների շարքում։ Իջևան քաղաքը (2020թ. տարեսկզբին` 20.3 հազ. բնակիչ) գտնվում է Երևանից 133 կմ հեռավորության վրա, մարզի հյուսիսարևելյան հատվածի վարչական, արդյունաբերական, կրթամշակութային կենտրոնն է և տրանսպորտային հանգույցը: 

Իջևանում է գործում ԵՊՀ Իջևանի մասնաճյուղը, որը հիմնադրվել է 1994 թ.-ին: Մասնաճյուղն ունի չորս ֆակուլտետ՝ բնական գիտությունների, հումանիտար գիտությունների, տնտեսագիտության և կիրառական արվեստի։ Այն ազգային և տարածաշրջանային դերակատարությամբ կրթական և գիտամշակութային հաստատություն է, որի հիմնական առաքելությունը գիտելիքի ստեղծումը, առավելապես փոխանցումը և տարածումն է հայագիտության, մշակույթի, հումանիտար, սոցիալտնտեսական և բնական գիտությունների ուղղություններով: Համալսարանը միաժամանակ նպաստում է նաև երիտասարդական կյանքի աշխուժացմանը։

Իջևանում կա երիտասարդության մեծ ներուժ։ Երիտասարդներն ակտիվ մասնակցություն են ունենում մի շարք ՀԿ-ների կազմակերպած միջոցառումներին, կամավորությամբ են զբաղվում, համագործակցում են տեղի երիտասարդական կառույցների հետ։ Մասնավորապես, վերջին շրջանում երիտասարդներն ակտիվորեն մասնակցում են «ՀԿԽԸ-ի Տավուշի մասնաճյուղի» կազմակերպած դասընթացներին` առաջին բուժօգնության և այլնի վերաբերյալ, «Ռեստարտ Իջևան» ՀԿ-ի կազմակերպած մի շարք դասընթացների և ինտերակտիվ հանդիպումների, օտար լեզվի ուսուցման խմբակների և այլն։ «Իջևան Ինֆոտուն» ՀԿ-ն երիտասարդների համար նույնպես կազմակերպում է դասընթացներ՝ բլոգինգի, վլոգինգի, մեդիագրագիտության և այլ թեմաներով։ Սակայն, երիտասարդության համար օրվա առաջին կեսը  սկսվում է դպրոցական / ուսանողական ծրագրով, և դրանից հետո լիցքաթափվելու, քննարկումներ անելու, ընկերների հետ ժամանակ անցկացնելու համար համապատասխան վայր և ժամացի ձև հաճախ չի լինում։ 

2. Հարցում՝ երիտասարդների կարիքները բացահայտելու նպատակով

Երիտասարդության համար ժամանցը կարևոր նշանակություն ունի․ այն երիտասարդի կենսագործունեության հիմնական գործոններից է: Ժամանցը, լինելով ազատ ժամանակ ֆիզիկական, հոգևոր, սոցիալական պահանջմունքների բավարարմանն ուղղված գործունեության ձևերի ամբողջություն, իրականացնում է այնպիսի կարևոր գործառույթներ, ինչպիսիք են հանգիստը, ծախսված ֆիզիկական ու մտավոր ուժերի և ունակությունների զարգացումը, զվարճանքն ու շփումը: 

Ելնելով վերոնշյալ գործառույթներից` հարկ է նկատել, որ ժամանցի արդյունավետ կազմակերպումը կարևորվում է մարզային երիտասարդության կենսագործունեության համար: Ըստ էության` ժամանցի տարածված ձևերն են. 

1) զանգվածային մշակութային հանդիսություններին մասնակցությունը, 

2) խաղերը, ֆիզկուլտուրան և սպորտը, 

3) էքսկուրսիաներն ու ճանապարհորդությունը,

4) ստեղծագործական և սիրողական զբաղմունքները: 

Նախկինում երիտասարդության համար անցկացվում էին տարբեր ազգագրական, թատերական և այլ միջոցառումներ, իսկ այսօր երիտասարդները ստիպված են իրենք հոգալ իրենց մշակութային պահանջները, սակայն միշտ չէ, որ դա հաջողվում է: 

Իջևան քաղաքի երիտասարդների կարիքները բացահայտելու նպատակով իրականացրինք հարցում՝ ըստ նախօրոք մշակված հարցաթերթիկի։ Ստորև ներկայացնում ենք հարցման արդյունքները․

Գրաֆիկ 1.

Հարցվածների շուրջ 77.8%-ը պատկանում են 15-20 տարիքային խմբին, իսկ մնացածը` 20-30 և 30+։

Գրաֆիկ 2.

Հարցման արդյունքում պարզ դարձավ, որ երիտասարդների շուրջ 62.5%-ը դժգոհ է մարզում առկա ժամանցային վայրերից, 25%-ը՝ գոհ, իսկ 12․5%-ը՝ ոչ այնքան է բավարարված։ 

Հարցման արդյունքում միաժամանակ պարզ դարձավ, որ երիտասարդության գերակշիռ մասը ցանկանում է՝ համայնքում գործեն կինոթատրոն և գրադարան-սրճարան։ 

3. Հարցազրույց Իջևանցի երիտասարդի հետ

Տավուշի մարզային թիմից Ռոզա Խառատյանը հարցազրույց է վերցրել Իջևան քաղաքի բնակիչ Ռիմա Իսախանյանից, ով պատասխանել է քաղաք Իջևանում առկա ժամանցի կազմակերպման հնարավորություններին վերաբերող մի շարք հարցերի ու առաջարկել երիտասարդների կյանքն ակտիվացնելու և նրանց հետաքրքիր ժամանցն ապահովելու իր գաղափարները։

– Ինչպե՞ս եք անցկացնում Ձեր ազատ ժամանակը․

– Ազատ ժամանակ սիրում եմ ֆիլմեր դիտել և ընկերներիս հետ ժամանակ անցկացնել` առօրյայից կտրվելու համար։

– Կա՞ արդյոք այնպիսի մի վայր, որտեղ Դուք ընկերական շրջապատով կարող եք ժամանակ անցկացնել․

– Մեզ մոտ արդեն երկու տարի է` գործում է «Yellow Dream» սրճարանը, որը շատ հարմար է  երիտասարդների համար` շնորհիվ հիանալի մթնոլորտի և մատուցած ծառայությունների բազմազանության։ Վերջերս էլ բացվել է անտիկաֆե, որտեղ մենք ընդամենը տալիս ենք ժամավճար և, օրինակ, մեկ ժամվա ընթացքում ժամանցային խաղեր ենք կազմակերպում, օգտվում թեյից / սուրճից և տարատեսակ քաղցրավենիքներից։ Ինձ համար այն շատ հարմար ու գեղեցիկ ինտերիերով տեղ է, և ես շատ ուրախ եմ, որ Իջևանում կան նմանատիպ վայրեր։

– Ժամանցի ինչպիսի ձևեր կամ ժամանցային վայրեր կցանկանայիք տեսնել Իջևանում․

– Իհարկե, ես միշտ ցանկացել եմ` մեզ մոտ էլ լինի կինոթատրոն, որ նոր ֆիլմերի պրեմիերայի համար անընդհատ կարիք չլինի մայրաքաղաք գնալու։ Նշեմ նաև, որ բնակիչներից շատերը հաճախ հնարավորություն չեն ունենում` գնալու մայրաքաղաք։ Նաև կցանկանայի` լիներ ընթերցասրահ կամ դասասենյակ, որտեղ երիտասարդները կարող են գնալ` իրենց դասերը սովորելու կամ գիրք կարդալու. շատերիս հետ է, չէ՞, պատահում, երբ տանն աղմուկի պատճառով հաճախ հարմար չի լինում դասեր սովորել կամ գիրք ընթերցել, և մենք կարիք ենք ունենում լուռ միջավայրի, որտեղ կարող ենք կենտրոնալ և հանգիստ ընթերցել։ Եվրոպական երկրներում վաղուց են գործում այդպիսի ընթերցասրահներ, և ես կցանկանայի, որ Իջևանում նույնպես լինեն նմանատիպ վայրեր։

4. Երիտասարդների ժամանցի կազմակերպման հետ կապված խնդիրների լուծման մեր տեսլականը

Վերլուծելով հարցման արդյունքները, դիտարկելով հարցազրույցում նշված առաջարկները և պարզելով համայքում առկա խնդիրները՝ կապված Իջևանի երիտասարդների ազատ ժամանցի կազմակերպման հետ,  առաջարկում ենք խնդիրների լուծման հետևյալ տարբերակները․

• Հաշվի առնելով այն փաստը, որ Իջևանն ունի մշակույթի տուն, որտեղ իրականացվում են հիմնական միջոցառումները (Վերջին Զանգ, Ամանոր, Համերգներ), առաջարկում ենք բարելավել վերջինիս վիճակը՝ ստեղծելով կինոթատրոն / տիկնիկային թատրոն, քանի որ այստեղ կա նաև մշակույթի զարգացման խնդիր։ Սա միաժամանակ հնարավորություն կտա երիտասարդությանը՝ հաղորդ դառնալու տեղական և միջազգային մշակույթին։

• ՏԻՄ-ի և երիտասարդության միջև սերտ կապը ապահովելու համար առաջարկում ենք ՏԻՄ-ին կից ստեղծել աշակերտական / երիտասարդական խորհուրդ, որի անդամները վեր կհանեն երիտասարդությանը հուզող հիմնական հարցերը, կառաջարկեն լուծման իրենց տարբերակները, հավանության առաջացած գաղափարները կվերածվեն նախագծի և կներկայացվեն ՏԻՄ-ին։ Սրա շնորհիվ կխթանվի երիտասարդների մասնակցայնությունը որոշումների կայացման և իրենց վերաբերող խնդիրների լուծման գործընթացներին։

• Տավուշի մարզը հարուստ է բնական և պատմամշակութային ռեսուրսներով, որոնց շարքում հատկապես աչքի են ընկնում Մակարավանքը, Հաղարծինը, Գոշավանքը, Աղջկա Բերդը, Վարդան Մամիկոնյանի կաղնին և այլն։ Ելնելով վերոնշյալից, կարծում ենք, որպես երիտասարդների ժամանցի կազմակերպման հիանալի ձևեր կարող են հանդես գալ էքսկուրսիաները և քայլարշավները դեպի մարզի տեսարժան վայրեր։ Այս ամենը երիտասարդներին հնարավորություն կընձեռի՝ ծանոթանալու հայրենի բնաշխարհին և մշակույթին։ 

• Իջևանի գրական կյանքը ակտիվացնելու հետաքրքիր տարբերակ է նաև պոեզիայի երեկոների կազմակերպումը։ Պոեզիայի երեկոների ընթացքում երիտասարդ գրողները կներկայացնեն իրենց ստեղծագործությունները՝ արժանանալով համայնքի ուշադրությանը։ Նաև շատ երիտասարդներ կասմունքեն, նշանավոր բանաստեղծների ծննդյան օրերին կկազմակերպվեն հատուկ երեկոներ, որոնց ընթացքում հետաքրքիր և կրեատիվ տարբերակով կներկայացվեն նրանց ստեղծագործությունները։ Հնարավորության դեպքում պոեզիայի երեկոները կնկարահանվեն և կլուսաբանվեն տեղական հեռուստատեսությամբ, կստեղծվի ֆեյսբուքյան էջ, որտեղ հատուկ ընտրված հեշթեգով մարդիկ շատ հեշտությամբ կկարողանան գտնել պոեզիայի երեկոների տեսանյութերը։ Պոեզիայի երեկոները կնպաստեն երիտասարդների բառապաշարի զարգացմանը և քաղաքում գրական կյանքի ակտիվացմանը։

• Հիանալի և նոր տարբերակ է նաև գրադարան-սրճարանը, որտեղ երիտասարդները դասերից հետո կկարողանան հանգստանալ, կտրվել առօրյա հոգսերից, միևնույն ժամանակ նաև ընթերցանությամբ զբաղվել։ Գրադարան / սրճարանում կարող են կազմակերպվել ինտերակտիվ խաղեր, որոնք ուղղված կլինեն թիմակառուցմանը (teambuilding), ստեղծվել ինտելեկտուալ, ընթերցանության ակումբներ և այլն։ Այս ամենը կապահովի հետաքրքիր ժամանց երիտասարդների համար՝ վերջիններիս ընձեռելով ազատ ժամանակը օգտակարի հետ համատեղելու հնարավորություն։